Pierwszaczki

__SZLAKIEM ORLICH GNIAZD__ ZAMKI KTÓRE WARTO ZOBACZYĆ

Kraj rodzinny, ściśle mówiąc, kraj w którym przeżyliśmy lata swego dzieciństwa, nie jest żadnym krajem geograficznym, ale mnóstwem miejsc i tajemniczych zakątków, z którymi mieliśmy do czynienia, gdy byliśmy młodzi. Karel Čapek

**źródlo:** []

**Częstochowa -** zwiedzimy zespół klasztorny ojców Paulinów na Jasnej Górze ze słynnym obrazem Matki Bożej Jasnogórskiej, wejdziemy na wieżę Jasnogórską a także zobaczymy Jasnogórski Skarbiec.

**Historia sanktuarium Matki Boskiej na Jasnej Górze** Częstochowska Jasna Góra jest największym sanktuarium religijnym w Polsce i jednym z największych na świecie. Co rocznie pielgrzymują do niego setki tysięcy wiernych z Polski i innych krajów katolickich. Przedmiotem czci jasnogórskich pielgrzymów jest cudowna ikona - wizerunek Matki Boskiej trzymającej w ramionach dzieciątko Jezus. Przedstawiona na ikonie twarz Maryi ma bardzo ciemną karnację, przez co obraz nazywany jest często wizerunkiem Czarnej Madonny. Twarz Matki Boskiej jest zwrócona frontem do widza, na jej obliczu maluje się wyraz powagi, zamyślenia i kontemplacji. Również oblicze Dzieciątka jest po dorosłemu poważne i pogrążone w zadumie. Klasztor na Jasnej Górze został założony w 1382 roku, przez księcia Władysława Opolczyka, który sprowadził z Węgier zakon paulinów. Osadził ich w pobliżu Częstochowy, na wzgórzu o wysokości prawie 300 m n. p. m., któremu paulini nadali nazwę Jasna Góra, nawiązującą do ich macierzystego klasztoru na Węgrzech. Od samego początku klasztor związany był z obrazem Matki Boskiej, który na Jasną Górę trafił z Bełza na Rusi. Już tam otaczany był wielką czcią ludu. Powstanie obrazu, jego pochodzenie, wiek i autor do dziś pozostają nieznane. Wiadomo jedynie, że malowidło wykonane na lipowej desce, pochodzi prawdopodobnie z czasów średniowiecza (VI-IX w), a na Ruś zostało przywiezione z Bizancjum. Obraz jest przedstawieniem w typie ikony Hodegetria, czyli "Maryja przewodniczka", "ta, która prowadzi". Istnieją też, raczej apokryficzne twierdzenia, które moment powstania obrazu datują w czasach biblijnych, nieodległych od czasów rzeczywistego życia Matki Boskiej. Tradycja mówi, że autorem był święty Łukasz, który namalował go wykorzystując do tego celu stół, przy którym podczas życia w Nazarecie siadała do posiłku święta rodzina. Obraz Czarnej Madonny i częstochowskie sanktuarium szybko stały się dla Polaków niezwykle ważne. Jasna Góra została miejscem kultu religijnego oraz miejscem manifestowania patriotyzmu i przywiązania do polskości. W Wielkanoc 1430 roku na sanktuarium częstochowskie napadła banda rabusiów, okradli skarbiec i kościół. Zniszczeniu uległ też obraz Madonny- w czasie napadu został rozbity na kawałki, a twarz Matki Boskiej pocięta szablą, której ślady widnieją na jej wizerunku do dziś: na prawym policzku są widoczne dwie równoległe rysy, na linii nosa przecięte trzecią. Cięcia są też widoczne na szyi, dwa wyraźnie, cztery słabiej. Panujący wówczas król Władysław Jagiełło nakazał odnowienie obrazu. Restauracja odbyła się w Krakowie, zakończyła się w 1434 roku. Wtedy to, w czasie uroczystej procesji, obraz przeniesiono do Częstochowy. Nie wiadomo dlaczego malarze, którzy naprawiali obraz nie usunęli śladów cieć, legendy mówią, że chcieli je usunąć lecz mimo wysiłków nie udawało im się to. Inne źródła podają, że ślady na obliczu Matki Bożej pozostawiono na pamiątkę tego wstrząsającego wydarzenia. XIV- XV wiek to czasy, kiedy oficjalnie zaczęto nazywać Czarną Madonnę Królową Polski czy też Patronką Narodu. W XV wieku zaczął się też zwyczaj malowania kopii obrazu częstochowskiego, którymi wypełniały się inne polskie kościoły, szlacheckie dwory i chłopskie chaty. W następnych latach koleje losu sanktuarium przydają mu rangi i wpływają na kolejny wzrost znaczenia Jasnej Góry dla Polski. W 1655 roku wojska szwedzkie zalały cały kraj, padło wiele miast i twierdz.. Jasna Góra ocalała dzięki niezłomnej woli przeora Augustyna Kordeckiego, który kierował działaniami obronnymi. Mimo ogromnej przewagi wroga klasztor przetrwał. Wydarzenie to utwierdziło w oczach wiernych przeświadczenie o wyjątkowości i świętości obrazu i o szczególnej opiece Maryi nad polskim narodem. W 1717 roku biskup Krzysztof Szembek dokonał koronacji obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, obchody tej uroczystości trwały osiem dni. XVII wiek to narodziny obyczaju pieszych pielgrzymek do sanktuarium, wtedy to zaczęły formować się stałe szlaki wędrowne, którymi zmierzano do Częstochowy. Najstarszą trasą pielgrzymowania jest szlak Pielgrzymki Warszawskiej. Droga z Warszawy do Częstochowy zaczęła być przemierzana przez pątników w 1711 roku, pielgrzymka istnieje po dziś dzień skupiając corocznie tysiące pielgrzymów.

Kolejnym ważnym etapem w dziejach sanktuarium był okres rozbiorów Polski. Zaborcy świadomi roli, jaką jasnogórski obraz pełni w świadomości Polaków starali się walczyć z zwyczajem pielgrzymowania do Częstochowy. Mimo nakładanym ciągle ograniczeń i różnorakich prób wykorzenienia czy tez rozproszenia kultu, tradycja odwiedzania Czarnej Madonny nie ustała. W czasie II wojny światowej obraz był w niebezpieczeństwie. Święte dla narodu relikwie postanowiono ukryć zamurowując je w jednej ze ścian klasztoru, w ołtarzu zaś wystawiono kopię obrazu namalowaną przez ojca Augustyna Jędrzejczyka. Nawet wtedy jednak ruch pielgrzymkowy nie ustał. Sanktuarium stało się miejscem opisywanym przez pisarzy i poetów. Odwiedzali je ludzie najważniejsi, jeśli chodzi o polską historie i kulturę. Cześć Maryi oddali między innymi: Stefan Czarniecki, Tadeusz Kościuszko, Jan Matejko, Henryk Sienkiewicz, Cyprian Kamil Norwid. Po II wojnie światowej postacią, która znaczącą wpłynęła zarówno na pobożność Polaków jak i nie pozwoliła im zapomnieć o tradycji czczenia Matki Boskiej Częstochowskiej był prymas Stefan Wyszyński. Z jego inicjatywy odbyła się swoista wędrówka Czarnej Madonny po Polsce. Prymas zamówił kopię obrazu, który następnie sam niejako wziął udział w pielgrzymce odwiedzając wszystkie katolickie parafie w Polsce. Pielgrzymka rozpoczęła się w roku 1957, a jednym z jej ważniejszych etapów był rok 1966, w którym obchodzono tysiąclecie chrztu Polski. Spuścizna duchowa tej wędrówki obrazu, przypadającej na czasy zniewolenia komunistycznego, jest nie do przecenienia. Obecnie sanktuarium Jasnogórskie rocznie odwiedza nawet kilka milionów wiernych. W czasie największych świąt maryjnych - 15 sierpnia w dniu Matki Boskiej Królowej Polski oraz 26 sierpnia w czasie obchodów święta Matki Boskiej Częstochowskiej jednorazowo w sanktuarium bywa do 500 tysięcy pątników, co włącza Jasną Górę do grona najczęściej odwiedzanych sanktuariów na świecie. Kult Jasnogórskiej Pani odcisnął ogromne piętno na religijności Polaków i na całym życiu Kościoła w Polsce. Pielgrzymowanie stało się tradycją przekazywaną w rodzinie z pokolenia na pokolenie, magicznym czasem, w którym porzucamy pełnione na co dzień role i oddajemy się wyłącznie modlitwie, ładując w ten sposób "duchowe akumulatory". Jednym ze szczególnie wiernych pielgrzymów, wielokrotnie odwiedzającym jasnogórskie sanktuarium, był Jan Paweł II. Bywał tutaj w różnych momentach swojego życia: jako student, młody duszpasterz, biskup i wreszcie jako papież- przywódca Kościoła i autorytet milionów katolików. W 1979 roku, w czasie jednej z wizyt na Jasnej Górze powiedział, że jest ona: "...nie tylko miejscem pielgrzymek Polaków z Polski i całego świata. Jasna Góra jest sanktuarium narodu. Trzeba przykładać ucho do tego świętego miejsca, aby czuć, jak bije serce narodu w Sercu Matki" ŹRÓDŁA:informacje z kilku stron internetowych złożonych w jedną całość **Olsztyn** - zamek Kapituły Warmińskiej. W 1348 roku rozpoczęto budowę najstarszego skrzydła, a w XV-XVI wieku dobudowano skrzydło południowe i górną część wieży. Olsztyński zamek jest doskonałym przykładem architektury gotyckiej. Obecnie swoją siedzibę ma w nim Muzeum Warmii i Mazur. W latach 1516 - 1519 i 1520 - 1521 administratorem zamku był Mikołaj Kopernik. Wśród wielu oryginalnych pamiątek, na ścianie zamkowego krużganka znajduje się osobiście wykonana przez Mikołaja Kopernika tablica astronomiczna do wskazywania równonocny wiosennej i jesiennej. Muzeum proponuje swoim gościom spotkania pod hasłem "Niedziela w muzeum", podczas których można zapoznać się z wystawami w niekonwencjonalny sposób, np. przymierzyć zabytkową zbroję lub wziąć. Ogólnopolskie Spotkania Zamkowe "Śpiewajmy poezję" i koncerty zespołu kameralnego "Pro Musica Antiqua" działającego pod patronatem MWiM (koncerty raz w miesiącu) już na stałe wpisały się w kalendarz olsztyńskich imprez kulturalnych.



Olsztyn to stolica Warmii i Mazur - regionu, który słynie nie tylko ze swojej ciekawej historii, ale przede wszystkim z niezwykle urokliwych krajobrazów oraz największego skupiska jezior w Polsce. Nie bez przyczyny Warmia i Mazury są nazywane Krainą Tysiąca Jezior i uchodzą za "Zielone Płuca Polski". Chętnie inwestują tu przedsiębiorcy, których interesują zyski z turystyki oraz tacy, którym nieobca jest gospodarka proekologiczna. Duże obszary niezagospodarowanej ziemi i stosunkowo małe zasiedlenie stwarzają szansę dalszego rozwoju regionu. Przez centrum Olsztyna wartkim nurtem, tworząc malownicze przełomy, płynie rzeka Łyna. Kajakiem można nią dopłynąć aż do wschodniej granicy polsko-rosyjskiej, a po jej przekroczeniu - dalej Pregołą do Kaliningradu. W obrębie miasta leży kompleks leśny o powierzchni ponad 1000 ha - niezwykle popularny wśród mieszkańców Las Miejski. W granicach administracyjnych miasta znajduje się 11 (a niektórzy twierdzą, że nawet 15) jezior. Jeziora umożliwiają uprawianie sportów wodnych, zwłaszcza żeglarstwa i kajakarstwa, a zimą bojerów. Do dyspozycji jest sześć plaż i kąpielisk. W sezonie letnim po największym jeziorze Ukiel odbywają się rejsy statkiem wycieczkowym. Olsztyn należy do Federacji Miast Kopernikowskich. Siedziba federacji mieści się w Olsztyńskim Planetarium i Obserwatorium Astronomicznym, które prowadzi szeroko zakrojoną działalność popularyzacyjno-dydaktyczną i zaprasza na ciekawe projekcje astronomiczne, obserwacje Słońca, pokazy gwiaździstego nieba, Księżyca i planet. Przy Wysokiej Bramie ma swój początek "czerwony" Szlak Kopernikowski, który prowadzi przez Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Pieniężno, Braniewo do Fromborka.

//**ZAMEK W MIROWIE**//



Zamek w Mirowie zlokalizowany jest na szczycie stromego wzniesienia skalnego. Idealnie wkomponowany sprawia wrażenie naturalnego przedłużenia ostańca. Według najnowszych badań i obserwacji terenu pierwszym założeniem obronnym istniejącym w tym miejscu była wieża obronna. Wcześniej według badaczy zamek mirowski miał zostać wzniesiony za czasów Kazimierza Wielkiego, jednak badania archeologiczne przesuwają okres budowy warowni. Zaprzeczają także istnieniu w tym miejscu grodu, co jest tym bardziej zaskakujące, gdyż w wałach ziemnych powstałych przy budowie fosy stwierdzano kilkakrotnie występowanie skorup naczyń glinianych. Najstarszym elementem zamku jest zamek górny, a dokładnie najniższe jego piętro oraz wykute w skale piwnice. Wyższe piętra zostały dobudowane dopiero po przejęciu zamku przez Myszkowskich na przełomie XV i XVI wieku. W tym samym czasie nowi właściciele postanowili dobudować do zamku na skale od strony wschodniej wieżę mieszkalną, która liczyła aż pięć kondygnacji. Do wieży dostawiono mur kurtynowy tworzący dziedziniec wewnętrzny, który został obudowany dodatkowymi niewielkimi pomieszczeniami. Mur tym samym połączył dwie wieże – dużą wieżę mieszkalną oraz mniejszą wieżę spełniającą rolę obronną. Na murze kurtynowym do dzisiaj można zaobserwować ślady po gankach straży oraz okienka strzelnicze. Z ciekawostek historycznych dotyczących zamku mirowskiego należy wspomnieć o wizycie króla Sobieskiego. „(…)//już w roku 1661 zamek mirowski przestał być mieszkalnym tak dalece, że kiedy w roku 1683 Jan III Sobieski, idąc na wyprawę pod Wiedeń, przez kilka dni tu obozował, nie mógł przyjąć w mury swoje króla-bohatera, tylko w rozłożonym pod nim namiocie dawał monarcha posłuchanie szlachcie okolicznej i rozporządzenia wojskowe wydawał.”// //Tygodnik Ilustrowany, rok 1861// Również ciekawą jest pewna opowieść, którą usłyszałem od starszego człowieka z okolicy. Otóż podczas drugiej wojny w okolicznych lasach przebywały niewielkie zgrupowania partyzanckie. Pilnowali oni aby Niemcy nie wyrządzali krzywd miejscowym chłopom. Jeden z takich kilkuosobowych oddziałów bardzo często zapuszczał się w okolice Mirowa. Ludzie nie wiedzieli dlaczego tak często pojawiają się tutaj. Pewnego razu Niemcy chcący ukrócić działanie partyzantów na tym terenie zainteresowali się tymi odwiedzinami. Rozpoczęli obserwacje i zauważyli, że za każdym razem gdy pojawiali się we wsi partyzanci, szli potem oni na zamek. Gdy tylko Polacy opuścili zamek udali się tam Niemcy. Podobno odkryli wejście do piwnicy, w której partyzanci trzymali broń i jedzenie. Aby udaremnić dalsze korzystanie z tej skrytki została ona zamurowana. ŹRÓDŁO: []

**//ZAMEK W BOBOLICACH//**



Zamek w Bobolicach zbudowany został w połowie XIV wieku z inicjatywy Kazimierza Wielkiego jako kolejna warownia strzegąca południowej granicy Państwa Polskiego. W roku 1370 z okazji swej koronacji Ludwik Andegaweński nadał ją księciu**Władysławowi Opolczykowi** w zamian za popieranie jego zamiarów dynastycznych, ten z kolei przekazał Bobolice w ręce Węgra, **Andrzeja Schoeny** z Barlabas. Dzierżawcy twierdzy, spiskując na boku z Zakonem Krzyżackim, okazali się nielojalni wobec polskiej korony, co sprowokowało zrażonego Władysława Jagiełłę, który w 1396 najechał ziemie Opolczyka i zbrojnie zagarnął zamek wraz z okolicznymi włościami. Pod koniec XIV oraz w XV wieku zarządzali nim m.in. **Szafrańcowie**, **Trestkowie**, **Krezowie**, a później również**Chodakowscy**, **Męcińscy** i **Myszkowscy**. Nie zawsze dziedziczenie zamku odbywało się łagodnie. Ciekawy przypadek miał tutaj miejsce w roku 1427, po śmierci Anny, córki pierwszego prywatnego właściciela Bobolic - Andrzeja Schoeny. Wówczas to majątkiem podzielili się **Stanisław Szafraniec** z Młodziejowic herbu Starykoń, syn Anny z pierwszego małżeństwa, oraz drugi jej małżonek - **Mściwój** z Wierzchowiska herbu Lis wraz z dziećmi: Mściwojem, Andrzejem, Dorotą, Anną, Elżbietą i Katarzyną. Obydwie strony zobowiązały się podzielić zamkeczkiem po połowie, z czasem doszło jednak do gorących sporów. Wewnątrz budowli własność obu stron konfliktu wyznaczały jakieś zapory, które w 1441 syn Mściwoja, Andrzej z Wierzchowiska - z pomocą trzydziestu szlachty oraz setką pomocników mierniejszej kondycji - wyłamał, rabując bydło i zboże z części przynależnej przyrodniemu bratu. Integralność warowni przywrócona została cztery lata po tym przykrym incydencie, kiedy podkomorzy krakowski **Piotr Szafraniec** wykupił od Lisów z Wierzchowiska prawa do zamieszkanej przez nich połowy i dóbr w najbliższym otoczeniu. Szybkie pozbycie się przez Szafrańców zamku oraz częste w drugiej połowie XV stuleciu zmiany właścicieli nie spowodowały już więcej podziałów skalnej twierdzy. Początki jej upadku datuje się na 1587 rok, w którym najechał i zdobył ją pretendent do polskiego tronu Maksymilian Habsburg. O wiele gorzej z zamkiem obeszli się żołnierze szwedzcy, zajmując go i paląc w roku 1657. Od tego czasu następowała szybka degradacja królewskiego gmachu. W roku 1683 jego stan był już tak zły, że ciągnący ze swymi wojskami pod Wiedeń Jan III Sobieski podczas postoju w Bobolicach wolał spędzić noc pod namiotem, niż ryzykować nocleg w bardzo zniszczonym już budynku. W XVIII wieku zrujnowany zamek kupili Męcińscy z zamiarem (jak się później okazało niezrealizowanej) odbudowy. W 1882 ziemię, na której stałe opuszczone już mury, w wyniku parcelacji otrzymała miejscowa chłopska rodzina **Baryłów**. Ich spadkobiercy po długich sporach sądowych w 1999 odsprzedali ruinkę byłemu senatorowi RP **Jarosławowi Laseckiemu**, który podjął się częściowej jej rekonstrukcji. ŻRÓDŁO: []

//**ZAMEK W MORSKU**//

Początki zamku nie mają udokumentowanej historii. Być może pierwszą drewnianą warownie wznieśli w [|XIV wieku]. Toporczykowie którzy od nazwy dóbr Morsko przybrali nazwisko Morskich. Prawdopodobnie byli rycerzami rabusiami za co Król [|Władysław Łokietek] odebrał im Morsko i oddał wieś w [|1327] roku klasztorowi w [|Mstowie]. W dokumentach z tego okresu nie wspomina się czy w Morsku istniał zamek jednak przez analogię można przyjąć, że w czasach [|Kazimierza Wielkiego] wzniesiono strażnicę w ramach umocnień na pograniczu Śląska i Małopolski. Możliwe jest również że zamek zbudował książę [|Władysław Opolczyk] który pod koniec [|XIV wieku] przez krótki czas był panem tych okolic. Wzmianka o zamku Bąkowcu i jego dziedzicu Mikołaju Strzale pochodzi z 1390 r. Wiadomo, że następnie burgrabią zamku był Piotr herbu Lis, a w latach 1413-1434 klucz bąkowiecki należał do Jana z Sieciechowic. W [|1435] roku zamek wraz z przynależnymi dobrami przejął kasztelan sądecki Krystyn z Koziegłów i jego potomni. Na przełomie [|XV] i [|XVI wieku] Morsko posiadali Włodkowie i im przypisuje się wybudowanie nowego murowanego zamku. Wspomina o nim dokument z [|1531] roku, kiedy jego właścicielem był Piotr Zborowski. Następnie przeszedł w posiadanie rodziny Brzeskich, a po nich w ręce rodu Giebułtowskich. Zamek "Bąkowiec" zbudowano na wyniosłej skale na planie nieregularnego wieloboku wykorzystując niewielką powierzchnię szczytu skały i przylegającego do niej otoczenia. Kamienna brama której fragmenty zachowały się do dziś prowadziła na mały dziedziniec otoczony murem i czworokątnymi pomieszczeniami położonymi na przeciwległych stronach skały w układzie amfiladowym. Półkoliste [|baszty] w narożnikach pełniły rolę obserwacyjną i obronną. Zewnętrzne mury zbudowano ze starannie dopasowanych kamieni wapiennych, a wewnętrzne partie budowano z kamiennego gruzu zalewanego dużą ilością zaprawy wapiennej. Od strony wschodniej do skały przylegał dziedziniec gospodarczy którego bronił stożkowy nasyp ziemny z owalną basztą oraz suchą fosą. Od strony południowej zamek był zabezpieczony kamiennym murem którego resztki są jeszcze widoczne. Dostęp do zamku był wyłącznie pieszy przez cały system pomostów i drabin. Pomimo dogodnego położenia i dość silnych fortyfikacji które powodowały, że był praktycznie nie do zdobycia przy wykorzystaniu średniowiecznych technik oblężniczych nie odegrał w historii ważniejszej roli. W czasie [|najazdu szwedzkiego] podzielił los większości zamków na Jurze i opuszczony stopniowo zaczął popadać w ruinę. ŻRÓDŁO []

// **Zamek Ogrodzieniecki** w Podzamczu to najbardziej imponujące Orle Gniazdo spośród wszystkich zamków Jury Krakowsko - Częstochowskiej. Usytuowany na Górze Janowskiego - najwyższym wzniesieniu Jury (515,5 m. n.p.m.) - zbudowany z twardego wapienia i dolomit //// ów przetrwał wieki, będąc długo niezdobytą twierdzą piastowskich orłów na Krakowie, a później kolejnych potężnych i znamienitych magnackich rodów. // media type="youtube" key="IYtFeDOiDU0" width="425" height="350" //Gród zamkowy istniał na Górze Janowskiego już w XII w. Mimo, że było to wtedy niewielkie grodzisko liczące zaledwie// //kilka drewnianych chat, osłoniętych z trzech stron skałami, a od północy palisadą, nazywano ja wówczas "Wilcza Szczęka" ze względu na wyjątkowe walory obronne, chroniące przed najazdami książąt czeskich i śląskich. Wówczas zamkiem rządził stary rycerski ród Włodków herbu Sulima. Kiedy w 1241 r gród został splądrowany i spalony podczas najazdu Tatarów Włodkowie wznieśli gotycki zamek z kamienia, który do 1470r. był ich siedziba rodową.// //W latach kolejnych zamek zmieniał właścicieli aż do roku 1523 kiedy stał się własnością Jana Bonera, przedstawiciela wielce możnego i znaczącego rodu kupieckiego, radcy krakowskiego, bankiera i doradcy króla polskiego, burgrabii i żupnika krakowskiego. Jego bratanek - Seweryn Bonar - w latach 1532 - 1547 rozbudował zamek czyniąc z niego imponującą renesansową siedzibę obronną, w owych czasach dorównującą swoim przepychem Wawelowi.// // Kolejny własciciel - Jan Firlej, mąż córki Seweryna Zofii, marszałek wielki koronny, wojewoda i starosta krakowski oraz kolejni przedstawiciele wielkich partiotów, wybitnych polityków i mecenasów sztuki władali Ogrodzieńcem ponad 100 lat - nadal rozbudowywali zamek nadając wnętrzom pyszny barokowy styl. // //Najazd Szwedów w roku 1655 poważnie uszkodził południo////we mury zamkowe. Kolejny właściciel - Stanisław Warszycki ( postać wielce dwuznaczna pod względem historycznym: z jednej strony odważny patriota, budowniczy, zwolennik postępu z drugiej strony jawi się w przekazach historycznych jako postać niezwykle okrutna, dręcząca i katująca poddanych) - dokonał koniecznych napraw, a także wzniósł na przedzamczu stajnie i wozownię oraz wybudował potężny mur obronny.// //Kolejny najazd Szwedów w 1702r. oraz pożar wzniecony przez najeźdźców rozpoczął etap upadku potężnej twierdzy. Ostatni właściciele opuścili zamek w 1810 r. Ruiny służa okolicznym chłopom, jako budulec i popada w coraz większą ruinę.// //Obecny stan ruin zamku jest efektem prac archeologiczno - konserwatorskich dokonanych przez państwo w latach 1959 - 1973. Nie daje on jednak rzeczywistego wyobrażenia o wyglądzie tej siedziby magnackiej z okresu jej świetności oraz o znaczeniu rodów, które kolejno nim władały.// = Park miniaturowych zamków jurajskich  = = w Ogrodzieńcu  = media type="youtube" key="9qLE0Rusdvw" width="425" height="350"

//źeódło:// [] []

//**PAŁAC W PILICY**//



Nie wiadomo kiedy dokładnie zamek w Pilicy został wzniesiony. Sama miejscowość była już znana w XIV w. i stanowiła własność rodu Toporczyków, którzy posiadali także zamek w pobliskim Smoleniu. Zmienili oni później nazwisko na Pileccy. Prawdopodobnie wznieśli tu oni pierwotny zamek rycerski, którego fundamenty odkryli archeolodzy w latach 80-tych XX wieku. Zamek w Pilicy ma dziś kształt klasycystycznego pałacu, który otoczony jest potężnymi fortyfikacjami bastionowymi. Obecnie jest on w stanie bardzo zdewastowanym, a jeszcze gorsze wrażenie robi wozownia przylegająca do pałacu od lewej. Budynek na przeciwko to dawna oficyna dworska, którą prawdopodobnie zamieniono ją na kamienicę mieszkalną. Pałac składał się z 40 pokoi, posiadał cztery skrzydła otaczające dziedziniec do którego nie ma teraz dostępu. Z wnętrz kilka pięknych niegdyś salach: sala rycerska z dębową podłogą na I piętrze, sala kredensowa z drewnianym sufitem, jadalnię z sufitem kasetonowym. Obiekt jest własnością prywatną i przed wejściem do parku ustawione są znaki ostrzegawcze a nawet groźby. Jednak my weszliśmy i nikt nie robił żadnego problemu. Oczywiście do wnętrza wejścia nie ma. Pałac należy koniecznie obejść dookoła, aby przyjrzeć się umocnieniom, które są jednym z cenniejszych zabytków polskich fortyfikacji. Szczególnie od strony północno-zachodniej widać efektowny bastion. Było ich sześć a wszystkie połączono podziemnymi korytarzami. Otaczająca całe założenie fosa była zasilana wodą doprowadzaną rurami z odległości 10km! Także park dookoła pałacu wart jest uwagi. Jako piękny przykład sztuki ogrodniczej, w 1949 r. został uznany za zabytek przyrody. Można w nim zobaczyć m.in. lipę królowej Elżbiety (żony W. Jagiełły) o 6-metrowym obwodzie. Obecny wjazd do pałacu funkcjonuje od XVII wieku, wcześniej znajdował się po przeciwległej stronie. Z historią zamku związane legendy: Przekazy mówią, iż Stanisław Warszycki wyprawiał w pałacu wielkie uczty. Pewnego razu zaprosił na jedną z takich uczt okoliczną biedotę. Przed wejściem kazał im umyć się i rozdał czyste ubranie. Mimo oporów nędzarze znajdowali w Pilicy przytułek dla biednych i bezdomnych. Inna legenda głosi, że w jednym bastionie znajdowała się kaplica, w której zamurowano żywcem piękną dziewczynę. Nie chciała bowiem wziąć ślubu z przymusu z mężczyzną którego nie kochała. Jej zjawa pojawia się raz w roku i krąży nad fortyfikacjami. ŻRÓDŁO: []

**//ZAMEK W SMOLENIU//** 

Ruiny rycerskiego zamku położone na jednym z najwyższych wapiennych wzniesień należących do pasma wzgórz Smoleńsko-Niegowskich. Na podstawie znalezisk archeologicznych i analizie tekstów zródłowych wiadomo, że w Smoleniu należy do najstarszych warowni średniowiecznych wzniesionych na Jurze. Przypuszcza się, że już w XIII w. istniał tu drewniany gród obronny, który w 1300 r. uległ całkowitej zagładzie w wyniku prowadzonych na tym terenie walk pomiędzy Władysławem Łokietkiem a królem czeskim Wacławem II. Fundatorem i twórcą zamku zwanego wówczas Pilicą był prawdopodobnie Otton z Pilczy lub Jan z Pilicy herbu Topór, kasztelan radomski. Budowniczowie wykorzystali obronne walory terenu włączając w linię murów obwodowych i w ściany budynków, ostre sterczące wysoko wapienne skały. Powstał w ten sposób trudno dostępny kamienny zameczek na nieregularnego wieloboku z potężną cylindryczną wieżą. Wejście wieży znajdowało się na wysokości korony murów obwodowych więc być może spełniała ona funkcję miejsca ostatniej obrony. W roku 1563 średniowieczną warownię wraz z przyległymi dobrami nabył Seweryn Boner. Za jego panowania rozpoczęto przebudowę i równoczesną rozbudowę zamku w stylu renesansowym. Wzniesiono wtedy zamek dolny na planie nieregularnego wieloboku obwiedzionego grubym kamiennym murem obronnym. Ostrołukowa kamienna brama, zamykana opuszczaną broną, prowadziła na wewnętrzny dziedziniec, na którym znajdowała się głęboka na prawie 200 m studnia. Drugi zamek dolny wzniesiony został prawdopodobnie w pózniejszym okresie, o czym świadczą zachowane mury zbudowane z równo obrobionych kamieni wapiennych. W 1590 roku dobra pileckie odkupił Wojciech Padniewski, który zamieszkiwał renesansowa rezydencje do 1610 roku, kiedy to przeniósł się do nowo wzniesionego zamku nazwanego Nową Pilicą. Od tej pory stara warownia Smoleń traciła na znaczeniu. W czasie potopu szwedzkiego mury zamkowe zostały poważnie uszkodzone na wskutek ostrzału artylerii, wnętrza zaś ograbione a następnie podpalone przez żołnierzy Karola Gustawa. Kolejni właściciele nie podjęli już nawet próby odbudowy zamczyska poprzestając na doraznych remontach, co spowodowało, że stan murów i stropów ulegał systematycznemu pogorszeniu. W końcu grożąca zawaleniem siedziba została opuszczona przez ostatnich mieszkańców. Od tej chwili zamek pozostawiony sam sobie popadał w coraz większą ruinę, którą częściowo zabezpieczono po drugiej wojnie światowej. ŹRÓDŁO: []

//**ZAMEK W RABSZTYNIE:**//

W połowie XIV w. na szczycie wapiennego wzgórza został wzniesiony murowany zamek o nieregularnym kształcie, przystosowanym do ukształtowania szczytowej partii skalnej wychodni. Powstał na miejscu XIII-wiecznych umocnień zbudowanych przez Toporczyków z Morawicy. Pod koniec XIV w. zamek otrzymał od Jagiełły Spytko z Melsztyna, który w późniejszym czasie został przywódcą husytów polskich. W 1439 r. Spytko zawiązał w Korczynie konfederację prohusycką i okopał się w pobliskich Grotnikach. Konfederacja została rozgromiona przez wojska królewskie, a Spytko zginął w bitwie pod Grotnikami. Król Władysław III odebrał zamek Melsztyńskim i utworzył tu starostwo niegrodowe. Zawiadywali nim starostowie z rodu Toporczyków. Pokilku latach Władysław III, nazwany później Warneńczykiem, oddał zamek wdowie po Spytku. Na rozkaz królewski w 1442 r. starosta Andrzej Tęczyński, mąż bratanicy Spytka, dokonał odbudowy i wzmocnienia zamku. Wybudowano wtedy ceglaną nadbudówkę gotyckiej wieży cylindrycznej. Następcą Andrzeja, zabitego w 1461 r. przez mieszczan krakowskich za obrazę rzemieślnika, był jego syn, Jan. Przyjął on nazwisko Rabsztyński.

**//ŹRÓDŁO//** []

**//ZAMEK W PIESKOWEJ SKALE//** **Najstarsza wiadomość o zamku w Pieskowej Skale** pochodzi z roku 1315. W dokumencie wydanym wówczas przez Władysława Łokietka pojawia się niemiecko brzmiąca nazwa zamku – „Peskenstein”. Wzmiankę tę należy łączyć z odnalezionymi ostatnio na terenie pobliskiej wsi Sułoszowa pozostałościami fortyfikacji, wzniesionej najprawdopodobniej przez Henryka Brodatego w czasie walki o tron krakowski. Umocnienia te miały strzec, wiodącej doliną Prądnika, drogi łączącej Kraków ze Śląskiem. Podobną funkcję spełniał nowy zamek, wybudowany na obecnym już miejscu przez Kazimierza Wielkiego w 1 poł. XIV wieku. Królewska strażnica została wzniesiona na cyplu skalnym i stromym jego zboczu i składała się z części górnej i dolnej. Zamek górny, nie istniejący już, usytuowany był na niedostępnej skale, zwanej dziś „Dorotką”. Stała tam najwyższa wieża zamkowa pełniąca jeszcze w XV wieku funkcję mieszkalną. Zamek dolny znajdował się na miejscu obecnego renesansowego dziedzińca i obejmował zabudowania gospodarcze, zgrupowane wokół podworca i otoczone murami obronnymi.W posiadaniu królewskim Pieskowa Skała pozostawała do końca wieku XIV.
 * W roku 1377 król Ludwik Węgierski darował zamek Pieskowa Skała Piotrowi Szafrańcowi z Łuczyc**, podstolemu krakowskiemu. Darowizna była nie tyle wyrazem królewskiego uznania dla zasług Szafrańca, co zadośćuczynieniem za ranę jaką odniósł obdarowany w wyniku zatargu z węgierskimi dworzanami króla. Władysław Jagiełło dwukrotnie tę darowiznę potwierdzał, by ostatecznie przekazać zamek w wieczyste posiadanie synowi Piotra Szafrańca, także Piotrowi. Młodszy Piotr Szafraniec, wojewoda krakowski i jego brat Jan, biskup kujawski i kanclerz koronny, byli bliskimi i zaufanymi doradcami Jagiełły. Świadczy o tym list księcia Witolda, który zarzuca Jagielle, iż ulega on wpływowi obu Szafrańców odbywając z nimi poufne narady. W kolejnych pokoleniach Szafrańcowie roztrwonili majątek, utracili wysoką pozycję na dworze królewskim, a nawet dobre imię. Jeśli wierzyć przekazanym przez Długosza piętnastowiecznym pogłoskom, trzeci z kolei Szafraniec o imieniu Piotr parał się na zamku w Pieskowej Skale alchemią i czarną magią. Jego młodszy syn Krzysztof należy do najsłynniejszych polskich raubritterów - rycerzy rozbójników. W roku 1484 na polecenie króla Kazimierza Jagiellonczyka pojmano Krzysztofa Szafrańca, osądzono go i ścięto. Wiek XV, pomimo dramatycznych losów właścicieli, przyniósł dalszą rozbudowę zamku, a zwłaszcza jego systemu obronnego. Wzniesiono wówczas dwie potężne okrągłe baszty artyleryjskie, chroniące zamek od strony wschodniej. W XVI stuleciu właściciele Pieskowej Skały znowu zaczęli odgrywać znaczącą rolę na dworze królewskim. Hieronim Szafraniec cieszył się szczególnym zaufaniem króla Zygmunta Starego. Monarcha mianował go nie tylko swoim sekretarzem, ale także wydał za niego za mąż swą naturalną córkę Reginę. Król Zygmunt wyprawił młodym huczne wesele na Wawelu, a za pieniądze z posagu panny młodej mógł Hieronim rozpocząć przebudowę swej rezydencji w Pieskowej Skale.

ŹRÓDŁO[]

**ZAMEK KROLEWSKI NA WAWELU**

Wawel - historia kraju polskiego zaklęta na wzgórzu wawelskim

Główną część kompleksu budynków na Wawelu stanowi Zamek Królewski. Zamek ten stał się główną stolicą państwa polskiego od czasów Kazimierza Odnowiciela. Badania archeologiczne wskazują jednak na to, iż już w czasach plemion wiślańskich miejsce to wybrane zostało na siedzibę władz kształtującego się państwa. Zamek zostawał kilkukrotnie odnawiany i remontowany. Kazimierz Odnowiciel postarał się aby zamek rozbudować w stylu romańskim. Efekty tego przedsięwzięcia oglądać możemy do dziś. Okres największego rozwoju architektury Wawelu nastąpił jednak za panowania Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta. Głównym budynkiem sakralnym na wzgórzu wawelskim jest kościół Katedralny pod wezwaniem św. Wacława i św. Stanisława. Zmieniany przez wieki doczekał się naprawdę monumentalnego wyglądu. Wnętrze kościoła zapiera dech w piersiach. Pełen jest śladów historyczno-religijnych po panujących na Wawelu władcach. Po północnej stronie katedry stoi wieża Zygmuntowska, na której od 1521 roku wisi największy w Polsce dzwon, zwany "Zygmuntem". Wzgórze, znajduje się w niewielkiej odległości od brzegu Wisły. Spacerując po nadwiślańskim deptaku obserwować można zewnętrzną stronę Wawelu. Całe wzgórze otoczone jest wysokimi murami obronnymi, w których widać kilka mniejszych i większych baszt. Wykupując bilet do Smoczej Jamy, imitującej miejsce przebywania legendarnego Smoka Wawelskiego, przemierzyć można wnętrze grubych obronnych murów grodu i wyjść bezpośrednio na deptak wiodący wzdłuż Wisły. Stojący tam sztuczny Smok Wawelski chętnie pokazuje swoje umiejętności zionięcia ogniem, za niewielką opłatą. ŹRÓDŁO []
 * Zamek Królewski na Wawelu** to najczęściej odwiedzany zabytek **Krakowa**. Obok, Rynku Głównego z Kościołem Mariackim oraz dawnej dzielnicy żydowskiej - Kazimierz, jest to miejsce najbardziej oblegane przez turystów. Nic w tym dziwnego. Jest to przecież miejsce przez wieki naznaczone historią, związaną z dynastiami królewskimi naszego kraju. Ogrom wydarzeń historycznych, mających wpływ na losy naszego kraju, które wydarzyły się właśnie na wzgórzu wawelskim są dodatkowym powodem, dla którego warto odwiedzić to wyjątkowe miejsce.
 * Wawel** jest całym kompleksem zabytków, pochodzących z różnych wieków, zarówno budynków świeckich jak i sakralnych, związanych z obroną a także codziennym życiem władców i ich świt. Budowli, które warto zwiedzić będąc na Wawelu jest tak dużo, iż turyści poświęcają na tę niewielką część Krakowa najwięcej czasu podczas swoich urlopów. Wawel można zwiedzić samodzielnie, omijając jednak w ten sposób wiele atrakcyjnych miejsc, a przede wszystkim cennych zabytków i eksponatów. Turyści otrzymują możliwość wykupienia biletu na wejście do konkretnego miejsca z przewodnikiem lub bez. Najkorzystniej jest jednak udać się na pełen obchód wzgórza wawelskiego z przewodnikiem, dzięki temu będziemy mieli pewność, iż nie ominęło nas coś istotnego.