Tomasz+Miarka

=// FAIR PLAY w Sporcie //=

__Fair play ( // czysta gra // ) – norma wartości w sporcie. Jest wyrazem postawy reprezentowanej na boisku, gdzie zwycięstwo nie jest celem, który należy osiągnąć za wszelką cenę. Postawa ta cechuje się przestrzeganiem przepisów gry i odrzuceniem korzyści wynikających z błędów sędziego oraz różnego rodzaju oszustw sportowych. Sportowca przestrzegającego zasad fair play można poznać po godnym zachowaniu zarówno w wypadku zwycięstwa jak i porażki. __



Karta Fair Play - zasada ta wywiedziona z etosu rycerskiego, stanowi obecnie stotną normę o charakterze powinnościowym, określa, jak należy postąpić, zwłaszcza sytuacjach niekonwencjonalnych, nie uregulowanych przepisami gry. Fair play, to czysta, uczciwa gra prowadzona nie tylko w sposób zgodny z przepisami, ale także piękny i szlachetny. Realizacja tej zasady, to właśnie wychowawcza rola sportu, kształtowanie postaw moralnych zawodników. Etyka sportu, która określa ogół norm moralnych obowiązujących we współzawodnictwie sportowym, wywodzi się z zasady fair play. Należy jednak podkreślić, że postawy fair play mogą dotyczyć zachowań w sporcie, jak i życiu codziennym. Do reguł określających zasady "czystej gry" zalicza się regułę równości zewnętrznych warunków walki, regułę świadomej rezygnacji z szansy nieuczciwego zwycięstwa, reguły szacunku dla przeciwnika, oraz regułę dobrowolnego podporządkowania się przepisom. Wymienione wyżej reguły dotyczą uczestników imprez sportowych, do których zaliczamy także nauczycieli wf, trenerów, sędziów, widzów i dziennikarzy. Bardzo istotną rolę kreowaniu wartości fair play, biorąc pod uwagę możliwości mass mediów, powinni odgrywać dziennikarze. Ogromną rolę edukacyjną mają do spełnienia imprezy sportowe organizowane dla dzieci i młodzieży. Wobec wielu zagrożeń współczesnego sportu, a równocześnie wielkiej sile jego wpływu na młodzież, fair play winno się stać naczelną dewizą wszystkich imprez sportowych. Wprowadzenie wartości fair play do systemu edukacji czyni je elementem strategii edukacyjnej XXI wieku. Sport i zdrowie to dwa filary tej strategii, którą akceptują systemy edukacyjne wielu krajów europejskich realizują ją w ramach edukacji alternatywnej. Jednym z wyrazów odpowiedzialności ucznia za dokonane wybory jest kierowanie się zasadą fair play przy ich dokonywaniu. Sport jest doskonałą płaszczyzną do promocji tych wartości wśród młodzieży. O zasadzie fair play wiadomo już niemal wszystko. Zajmuje ona pierwszoplanowe miejsce, wśród wielu szczegółowych norm etycznych, jest podstawą programu edukacji poprzez sport. Posiada także walor historyczny pokazując nam szlachetne doświadczenia dziejowe człowieka. Można zaryzykować twierdzenie, iż odrzucenie zasad fair play musiałoby unicestwić sport. Musimy, zatem przypominać, analizować, walczyć słowem i przykładem by fair play nie stało się wartością przemijającą. Inicjatorem opisywanej przeze mnie idei jest Klub Fair Play Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Klub ten przejawia aktywną i wielostronną działalność, promującą wartości postaw fair play w środowisku młodzieży, szkół i całego społeczeństwa. Służą temu corocznie przyznawane nagrody fair play, które są okazją do promowania wzorów osobowych w sporcie i postaw etycznych godnych naśladowania. Klub Fair Play opracowuje również kodeksy etyczne sportowca, trenera i działacza społecznego. Podczas swych spotkań członkowie klubu analizują regulaminy zawodów i przepisy obowiązujące w niektórych dyscyplinach sportu. Analizowane jest czy sprzyjają one postawie fair play, czy należałoby je zmienić. Klub Fair Play współpracuje Z Międzynarodowym Komitetem Fair Play przy UNESCO, siedzibą we Frankfurcie.  media type="youtube" key="YsUxA3SXrIw" height="315" width="420"   Polska uczestniczy we wszystkich dorocznych Europejskich Kongresach Fair Play od 1992 roku, prezentując na nich dorobek własnych badań. W 1996 roku w Polsce zorganizowano Europejski Kongres Fair Play. Klub Fair Play sponsorowany przez firmę Snickers organizuje cykliczne konkursy dla młodzieży szkolnej. Jeden z konkursów został zorganizowany dla szkół podstawowych, pt: "Fair play w procesie wychowania młodzieży mojej szkoły". Swój udział w promocji fair play mają także uczelnie wychwania fizycznego, gdzie prowadzone są zajęcia semestralne, traktujące o opisywanej przeze mnie idei.

Zofia Żukowska próbując podsumować dorobek teoretyczny i dokonania praktyczne w zakresie promocji wartości fair play w sporcie napisała książę pt: "Fair play - Sport - Edukacja". Opracowanie to ukazuje nam fair play jako wyznacznik postaw etycznych i estetycznych w sporcie. W drugiej części autorka w sposób kompetentny wprowadza pojęcie fair play i jego genezę. Omawia znaczenie fair play w sporcie na przestrzeni stuleci, pokazuje rycerskość i zasady gry w dziejach szermierki. Trzecia część książki ukazuje nam szczególne znaczenie fair play w sporcie młodzieżowym, rekreacji i turystyce, w sporcie dla niepełnosprawnych.

Teoretyczne rozważania na łamach omawianej książki obięły swym zasięgiem wszystkie dziedziny kultury fizycznej, wychowanie fizyczne, sport, rekreację i rehabilitację. Świadczy to o rozszerzeniu się obszaru zainteresowań wartościami, których jest nośnikiem zasada czystej gry. Pracę kończy zbiór dokumentów o zasięgu światowym, któresą dowodem na promowanie i wdrażanie wartości wychowawczych fair play w sporcie. Jednocześnie wiele z nich zobowiązuje sportowców, trenerów, działaczy, władz i społeczności wielu krajów do przestrzegania wytycznych i zobowiązań w nich zawartych. Dokumenty załączone w omawianej książce, będą mogły być wykorzystane w praktyce edukacyjnej w sporcie.

Na zakończenie muszę jednak powiedzieć o wypaczeniach i zagrożeniach. Mimo, że do istoty sportu należy podległość określonym zasadom, występuje też jednak tendencja przeciwna, polegająca na uwolnieniu od rygorów, znalezienia ścieżek na skróty lub sprytnego fortelu. Za zasadą fair play stoi bogata tradycja etyczna. Przeciw niej zgromadzono w dziejach również sporo argumentów. Widoczny jest tryumf taktycznej zapobiegliwości chytrego rozumu. Tak myśli wielu trenerów i organizatorów sportu. Sportowcy również w pogoni za sławą i pieniędzmi zapominają czasem o fair play. Jednakże, zdecydowana większość sportowców nie wykorzystuje losowej przewagi w walce, stara się zwyciężać bez nadmiernej szkody czynionej przeciwnikowi, nie zadaje ciosów poniżej pasa, wyrzeka się intryg i oszustw. Tego wymaga od nich honor, który jest naczelną wartością osoby ludzkiej, sportowca. Istota fair play dotyczy radykalnie ujętej sprawiedliwości. Oddawanie jej wszystkiego, co należne stanowi podstawową powinność i moralność człowieka. Zasada fair play powiada: nie wolno wygrać w sposób nieczysty lub nawet niezbyt czysty, albowiem narusza to honor zwycięzcy. Jedynie sensowna i moralnie dopuszczalna walka dotyczy równych sobie oraz walczących stale w tych samych warunkach i z takim samym udziałem czynników losowych. Odsłania się tym samym najgłębsza i najpiękniejsza strona czystej gry.

BIBLIOGRAFIA 1. Kosiewicz J. Etyka sportu w poszukiwaniu wartości autentycznych (1995). 2. Kosiewicz J. Uniwersalia sportu. 3. Lipiec J. Kalokagatia. 4. Żukowska Z. Edukacja olimpijska młodzieży. <span style="background-color: #ffffff; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 11px;">5. Żukowska Z. Fair play - Sport - Edukacja.

NETOGRAFIA 1. www.wikipedia.pl 2. www.rodełko.pl 3. www.youtube.com
 * ||  || || || [[image:http://www.profesor.pl/src=/o/l.gif width="1" height="3"]] ||
 * [[image:http://www.profesor.pl/o/l.gif width="1" height="5"]] ||
 * [[image:http://www.profesor.pl/o/l.gif width="1" height="5"]] ||